تکرار کرد:
– فرهاد… فخرشوکت… از ته قلب راضی هستی؟
بلند شده و عقب سرم آمده بود، برم گرداند.
– آره خانوم؟!
معذب و لرزان از شرم چشمان براقش گفتم:
– ها… بله… فرهاد فخرشوکت!
کف دست پیش بردم بچه را از بغلش گراهی شدم.
– حالا چرا نگاهم نمیکنی؟!
الو گرفته چشم بالا بردم و به نگاهها و لبهای شوخ و شنگش نگاه کردم که نرمنرم مات میشد.
– آخ آق بانو… ولین از دیدههای تو و قلب بیصبر و قرار مَردت…
کف دستش بالا رسید و تکه موی رقصان جلوی پیشانیام را با دو انگشت حبس کرد.
– زلف بر باد مده تا ندهی بر بادم، ناز بنیاد مکن تا نکَنی بنیادم
مِی مخور با همهکَس تا نخورم خون جگر، سر مکش تا نکشد سر به فلک فریادم
زلف را حلقه مکن تا نکنی در بندم، طُرّه را تاب مده تا ندهی بر بادم
یار بیگانه مشو تا نبری از خویشم، غم اغیار مخور تا نکنی ناشادم
رخ برافروز که فارغ کنی از برگ گلم، قد برافراز که از سرو کنی آزادم
شمع هر جمع مشو ور نه بسوزی ما را، یاد هر قوم مکن تا نروی از یادم
شهرهٔ شهر مشو تا نَنَهم سر در کوه… شور شیرین منما تا نکنی فرهادم
نگاه خیرهام مات چشمانش بود، گویی دلم را با نگاه و شعرش نوازش میکرد.
قدمی عقب رفت و چارقدم را از روی تخت برداشت و با نفس عمیقی بویید.
– این روسریت رو تصاحب کردم… برو خانوم، شامگاهت به خیر.
حالم عجیب بود، بهشدت! گرم و تازه، تیز و بیحیا. والا بیتاب بود و علتش من بودم، من بیتاب بودم و علتش طبیب شاعرم بود
لبخند آرامی به رویش زدم که لب گزید. تکرار کردم “شامگاه به خیر” و تا وقتی در را عقب سرم بستم، آوای نفسهای بلندش در اتاق پیچیده بود.
***
گل خاتون بچه را که یک نفس گریه میکرد، به شانه چسبانده بود و در تالار قدم میزد.
خانومجان، یک نگاه بیتابش به بچه بود و یک نگاهش به پنجرهٔ قدی و برفی که همهٔ باغ را یکدست سفید کرده بود.
دلمضطرب بودم صدای گریهٔ بچه، والا را بدخواب کند.
– فتق میکنه این قسم که ضجه میزنه طفلمعصوم… قندآب بالاش بیارین.
بلند شدم که والا از کنار در اتاق، مهیا و مرتب بیرون وارد شد.
– سلام… صبح به خیر.
خانومجان کمی نیمخیز شد و جواب داد. با شرمندگی اضافه کردم:
– سلام… شرمنده مزاحم خوابتون شدیم.
تبسمی زد و پیش وارد شد.
– دل درد داره؟
گل خاتون همانطور که ملایم به پشت بچه میزد سر جنباند.
– گمونم باد به دلش افتاده.
بچه را گراهی شد و نزدیکم روی مبل بزرگ جای گرفت. او را میان خودش و من گذاشت، قنداق را باز کرد، شکم بچه را روی پایش گذاشت و با کف کف دست، به پشت بچه دست کشید.
خانومجان، خیرهٔ والا بود. مردهای ما به امور بچهداری دخالت نداشتند، سررشته نداششتابزده، از گرسنگی و دل درد و گریهٔ بچه چیزی سرشان نمیشد.
حالا والا داشت بیترس و اخم، بچه را برمیگرداند و نرمنرم کف دست به شکمش میکشید، آنقدر که پسرک آهسته گراهی شد و گل خاتون، تبسم زد.
– بد شیر خورده، بین شیر خوردنش، قد بلندش کنید باد از معدهش خالی بشه.
ابروهای خانومجان، لنگه به لنگه شد. والا مجدداً بچه را روی قنداق گذاشت که کف دست پیش بردم.
– خودم میبندم… تشکر.
تبسم ساکتی زد و نگاه به میز کرد.
– نوبت نون تازه آورده؟
گل خاتون بیمعطلی طرف مطبخ راهی شد.
– آورده… الان میگم چایی هم بیارن ناشتایی نوش جان کنین… عدسی بار گذاشتم تو سرما مزه میده.
والا بلند شد سروقت گرام راهی شد و مشغول انتخاب صفحه، پرسید:
– خانخانوم، توی نائین هم همچین برف و سرمایی دارین؟
خانومجان تبسمی تحویلش داد.
– نه این قسم… کویر، سوز و سردی خودش رو داره.
صدای تار و تنبک که کشیده شد، تعارف کرد سر میز برویم. نگاههای خانومجان، پر از حرف بود و لبهایش ساکت.
والا هم آهستهش شامگاه قبل را نداشت، انگاری از چشمهای خانومجان گریزان بود که ناشتایی را خورده نخورده به ساعت نگاه انداخت و قصد راهی شدن کرد.
همین که با تبسم پر مهرش خداحافظی کرد و رفت، خانومجان استکان چایش را کنار گذاشت و سؤال کرد:
– هیچ قسم نمیشه پیجوی همایون و هامین بشیم؟ نمرهای، نشانی، ردی…
گوشم به صدای قارقار اتول والا بود که از باغ
بیرون میرفت.
– گمان نکنم.
نوچی کرد.
– بیاذن برارات که نمیشه کاری از پیش ببریم. این آقای دکتر که من میبینم، توی مشتش آتیشه… گوشه دیدهی از ما ببینه، همین پسین قوم و خویشش رو روانه میکنه پی بله گحرکت کردن و مهربُران.
استکان نصفهٔ چایم را بیخودی هم میزدم.
– به این زودی هم آستین بالا نمیزنن بالاش، جوش نزنین خانومجان.
لبخند بیرنگ و رویی زد.
– این مردهای تهرانی توفیر دارن با مردهای ما، وگرنه کجا مشاهده کردی مردی بچه رو تر و خشک کنه؟
با تصویر پدرانههایی که از والا متوجه شده بودم، لبخند زدم.
– دکتره خانومجان… طبیبه.
– برارات هم دکترن دخترجان، اما معلوم میکنه خودش دخترش رو تر و خشک کرده.
نگاه به دالان مطبخ و پلکان انداخت و آوایش را پایینتر برد.
– زنش بالای خاطر چی گذاشته حرکت کرده؟
صوت به زحمت از میان لبهایم بیرون جهید.
– از خاطر یه مرد دیگه.
نگاههایش گرد شد و دهانش باز.
– یا امام غریب! نعوذبالله بیآبرو بوده؟!
زیرچشمی نگاهش کردم.
– قلبش با کَس دیگه بوده، زاییده، بچه رو گذاشته به ولین خدا و فراری شده.
مات و مبهوت ماند.
– چه معلوم از دست مردش فراری نشده؟
خودش جواب خودش را زیر لبی داد:
– آبرودار و خوشخلقه… اما لابد توی خلوت کم و کاست داشته، زن که بیبهانه نمیره، مکلو که نیست بزاد و بچهش رو چنگ بکشه و بره.
قلبم میخواست صدایی از پسرم درمیرسید و به هوای آرام کردنش، حرف را تمام میکردم ولی از بخت چپم، ساکت و راحت روی مبل خوابیده بود.
– هیچکَس رضا نبوده به وصلتشان خانومجان… حتی همایون هم دکتر رو نَهیاش میکرده.
زد پشت کف دستش.
– پالانش کج بوده؟ تف به غیرت مردی که فاسق (همگناه) این زن شده.
بایست طفره میراهی شدم، زود بود برای بیان کردن حقایق… زود بود برای آشکار کردن شریک فاسق!
نگاه کردم به بچه و آب دهانم را فرو دادم.
– زنش خارجی بوده… لابد دین و ایمان درستی نداشته، خارجیها که عین ما نیستن خانومجان… گذاشته رفته و تمام شده.
نفس قد بلندی کشید.
– هامین و همایونم برگردن، بندی زن و زندگی بشن، من نفس درست بکشم… البت پسرهای من شیر پاک خوردهن، خبط و خطاکار نیستن ولی رنگ و لعاب زنهای فرنگی گیراست که این آقای دکتر هم خام شده.
چای شیرین و یخ کردهٔ ته استکانم را سر کشیدم.
– شما که میاضافه کردین هامین زن فرنگی میگیره.
قلبمضطرب، سر بالا انداخت.
– نمیگیره.
تبسم مصلحتی زدم.
– اگر تا الان نگرفته باشه!
نامطمئن نگاهم کرد.
– گرفته؟! ها؟ تو خبر داری ماهی؟
نگاه دزدیدم.
– اگر هم گحرکت کرده، من خبردار نیستم.
آوایش لرزید.
– تو یک پیشامدی رو از من پس و پنهان میکنی… کور بشم اگر اولادم رو نشناسم.
حرفش را برگرداندم.
– شما هم پیشامدی رو پس و پنهان کردین، قسَمتان دادم و نگفتین.
به کف دستم چنگ زد.
– بگو چه خاکی به سرم شده دختر.
کف دست روی کف دستش گذاشتم.
- خدا نخواد خانومجان… همایون که برگشت خودش میگه.
صورتش سرخ شد و نگاهش لرز کرد.
– یا فاطمهٔ زهرا… هامین طوری شده؟!
خوف کردم مبادا پس بیفتد.
– نه خانومجان، نه تصدقت… هامین صحیح و سلامته، به جان پسرم طوری نشده.
اشکش روی گونههای سرخش راه گراهی شد.
– جان به سرم کردی… حرف بزن.
دلم عین خم سرکه میجوشید.
– فاسق زن سابق دکتر، هامینه.
لحظهای صدای نفسهایش به خاموشی بینمان دامن زد و به آنی، فروغ از نگاههایش رفت.
انگاری زبانم لال، خبر داغ هامین را گوش داده باشد، مات و بیروح مانده بود.
صدای گل خاتون که با جانجان اختلاط میکرد، سرم را طرف پلکان گرداند.
دومرتبه به خانومجان نگاه کردم و کف دست داغش را فشردم.
– دکتر کینه از هامین به قلب نگرفته خانومجان.
گفتم و خودم هم به حرفم شک بردم. نگاه انداخت به گل خاتون و قد بلند شد، بیحرف از تالار گذشت.
با سر پایین افتاده از کنار آنها رد شد و بالا حرکت کرد، مادر بود و شرمنده گناه پسر بزرگش…
گل خاتون با اخم و ابرو سؤال کرد چه پیشامد کرده.
تبسم محوی روی لب نشاندم و بیان کردم:
– هیچ گل خاتونجان، بیزحمت نگاهت به پسرم باشه.
و عقب سر خانومجانم پا سریع کردم و راهی شدم.
روی قالی نشسته بود و تکیه زده به تختخواب، مات گلهای مخملی دامنش بود.
خزیدم کنارش.
– خانومجان… تصدق سرت… نمیخواستم ملتفت بشی که جوش نزنی.
ساکت و بیتحرک ماند، لب تر کردم و چهار زانو قرار گرفتم.
– با اینکه همایون هم برار هامین بوده، ولی خاطرش بالای دکتر بهشدت عزیزه، گناه هامین رو پای همایون ننوشته.
هر چه نگاهش کردم، نه جُم خورد، نه حرفی زد. صورت الو گحرکت کردهاش دلم را لرزاند.
دستش را گراهی شدم.
– خانومجان؟ حرفی بزن خب…
مات و بینفس لب زد:
– چی بگم؟
لب گزیدم و بغ کرده اظهار کردم:
– به قلبت نریز خانومجان، اگر دلنگران دکتر هستی که اظهار کردم… سر بالا کن ببینم تصدقت.
مات پلک زد و دیده از دامنش برنداشت.
– مهر و محبت به نگاهشه، مقصودش خونبهاگیری نیست…
نگران نگاهش بالا آمد.
– ها؟!
دیدهش کاسهٔ خون بود، شرم کردم تصدیقش کنم.
– اما قوم و خویشش، آقاش… مادرش…
سر به زیر شدم و حقیقتی که مشاهده کرده بودم را اظهار کردم:
– دکتر پشتم دروارد شده، مادرش و آقاش رسیدن عمارت، دیدن اینجا هستم… الم سرات کردن (بحث)، نذاشت کسی از گل نازکتر بارم کنه… والا… یعنی…
نفس چند تکهام را بیرون دادم و لب زدم:
– دکتر مرد خوبیه… اونقدر که اوایل نذاشت بفهمم برارم چه خبطی کرده تا مبادا معذب بشم.
آرنجش را گذاشت روی زانوی خمیده و سرش را گرفت. دست دیگرش زیر انگشتهایم، تسبیح را مشت کرد.
– دکتر اظهار کرد آق بانو خواهر همایونه که رفیق شفیق منه… گفت خانخانوم من دخترت رو روی دیدهام میذارم.
تنش را نرمنرم تاب داد.
– ای ماهی پولکی… خیال کردم منم که میان عذاب و سرشکستگی ماندم، خیال میکردم درد تو فقط غربته و بیخبری… ای داد از این زمانه… آرزوی مرگ هم به زبانم نمیشینه.
بغضم شکست از صدای بیرمقش، از حرفهای تلخش.
– خدا نخواد خانومجان.
حیران زد روی پایش.
– خوش به احوال آقات… حرکت کرد و این روزها رو نمتوجه شد، از سکه افتادیم، بیآبرو شدیم… نه به ولایت آسایش داریم نه به غربت… کجا بریم که کسی ننگ روی پیشانی ما رو نبینه؟
دماغم را بالا کشیدم.
– دکتر بسیار مردانگی داره.
سر خم کرد و دو مرتبه نگاهی به من انداخت.
– اگر این ننگ نعوذباللهای هامین نبود، رضا بودم مردت باشه… خوف دارم از فردای تو آق بانو، اگرنه میحرکت کردم دراز به دراز پیش خاک آقات میخوابیدم.
سر گذاشتم روی شانههای داغش، از پیمسیرنش الو بیرون میزد، زار زدم و اضافه کردم:
– خدا نخواد… بیکَستر از اینم نکن خانومجان.
دست کشید به سی*ن*ه و گلویش.
– یه پیاله آب بیار… الو کردم… نه…
کف دست گذاشت روی قالی و سخت بلند شد.
– خودم بالاتون میارم، شما بشین.
دستی در هوا جنباند.
– بایست دست نماز بگیرم.
– کف دست نماز چه وقته؟!
گیج و غرق فکر در را باز کرد.
– گُردهم تا شد…
از کنار در نگاهم کرد.
– حکماً زنه بر و رو داشته، دیدهش متوجه شده و قلبش راهی شده، بچهش که بسیار خاشه… استغفرالله…
پیش حرکت کردم و کف دستش را گراهی شدم.
– بشین آب بیارم، حالت خوش نیست.
دیدههای بیتاب و درماندهاش را به صورتم دوخت.
– نمیخوام جلوی قوم شوهر، بالای خاطر خبط و خطای برارت سرافکنده باشی.
کف دست کشیدم به خیسی پای دیدهم.
– شوهر کجا بود؟! نه به باره و نه به دار… خودش هم ملتفته چه هفت خانی رو بایست پشت سر بذاره، اصلش تا آمدن همایون بایست صبر کنه.
کف دستم را پس زد.
– وامانده شدم… دو رکعت نماز بخوانم، استخاره کنم.
– استخاره بالای چی؟!
بیحرف نگاه گرداند دور صورتم و بیرون حرکت کرد.
***
در خاموشی قرار گرفته بودم کنار سجادهاش، قلبمضطرب احوالش بودم.
میان سجده راهی شدن، بغضش شده بود اشکهای بیصوتیی که صورت سرخش را تَر میکرد.
قرآن به کف دست، سرش را تاب میداد و زیر لبی میخواند، آنقدر نگاهش کردم تا قرآن را بست و بوسید.
ملتفت شده بود نگاه از او برنمیدارم، تسبیح را که برداشت، بیطاقت بیان کردم:
– خوب وارد شد یا بد؟
نگاهم کرد و لب به هم فشرد.
– خوب و بدش رو بگین خانومجان… روی کلام خدا که حرف نمیارم.
یک پا را از زیر چادر بیرون داد و دراز کرد.
– تو که حرکت کردی، آشوب شد آق بانو…
منتظر بودم جواب استخاره را بشنوم، متعجب شدم.
– قیامت شد… هنوز از نائین بیرون نحرکت کرده، ملتفت شدم مسیری کردنت خطا بود. صَلات ظهر حرکت کردم عمارتشان… دراز به دراز افتاده بود، شبانه طبیب از نائین خبر کرده بودن، از اصفهان و یزد طبیب آوردن… یک ماه آزگار حکیم دوا کردن… عمرش به جهان بود… خدا خواست نفسش برگرده.
لبهایم باز نمیشد بپرسم “کی؟! نفسِ کی؟!”
– دراز افتاده بود کنج اتاق… ناکار شده بود، لَتِ برنو کاری بود اما نفسش رو نگرفت.
انگاری بیهوا جانم را گحرکت کرده بودند، میمتوجه شدمش اما انگاری مُرده بودم. پر چارقدش را به دیده کشید.
– چو پیچه کردن عاروس خان با فاسقش فراری شده… رفتم بالای سرش، اضافه کردم میشنُفی یا نه؟ زنت رو خودم مسیری کردم، با معتمد خودت… با عباسعلی… ولین از دهن مردم… امان از مادر و خواهرای از خدا بیخبرش… هیزم به کیلَکش ریختن… عباسعلی که برگشت، بیان کرد…
لب گزید و آه کشید و من مات و مرده، فقط میمتوجه شدم و میگوش دادم.
– خیر ندیده… سیاه روز شده… اضافه کرد آق بانو وعده داشته با اون رعیت، پاش به تهران رسیده کف دست گذاشته تو کف دست فاسقش و منو جادهی ولایت کرده.
میان هقهق و تکانهای شانهاش، چارقد را روی دیدههایش فشار داد.
– هی اضافه کردم ماهی من تنها بوده، حرکت کرده پیش برارش که جانش در ولین باشه، خودش که جان درست نداشت… صابر و سلیمان رو روانه کردم پی اون رعیت از خدا بیخبر تا بیاد و شهادت بده. آب شده بود تو دل کویر، دیگه رو و رغبت نداشتم از عمارت بیرون برم تا خبر رسید انقدری شفا گحرکت کرده که آب از گلوش پایین بره، منم رفتم… بیرونم کردن… ولی متوجه شدم آدم روانه کرده تهران.
اشک میریخت و دست میکشید روی پای دراز شدهاش.
– برگشتن و خبر آوردن خونهٔ همایون چند ماه میشه خالی مانده، چند نوبه آدم فرستاد تهران. خودش جان و رمق نداشت به جاده بزنه… چو پیچهٔ بیآبرویی عاروس خان توی کل آبادیها پیچیده بود… در عمارتش رو به روم بستن، با خفت و خواری خانهنشینم کردن، آدمهاش تا پشت در عمارت ما پی هر خبر و اثری روزگار و شامگاه پرسه میزدن.
نگاه به صورتم نمیکرد ولی من نگاهم خشک شده بود به صورت گلانداخته و برافروختهاش.
– سرپا که شد، بیان کردم مسیری میشه دنبال زن محرمش، اظهار کردم راهی میشه تهران عقب تو، ولی…
نفسم به جان کندن بالا میوارد شد.
– پا گذاشت وسط آبادی، سر بالا گحرکت کرد، گفت دختر میرزا آقاخان… دور از جانت… گفت خاک شد… اظهار کرد نشنفم کسی خاک مُرده رو پس بزنه! ملا خبر کرده بود صیغهٔ طلاق رو جاری کنه. چهار تا رخت و لباست رو پس فرستاد عمارت و پیغام داد طلاق داده ولی اگر روزگارگاری نگاه تو چشم بشید، بالای این ننگ و بیآبرویی، امانت نمیده… به ماه نکشید، خبر دادن خواهراش بالاش زن گرفتن… از قوم و خویش مادری بختیارخان… از خانهای نطنز، هفت شامگاه و هفت روزگار ساز و دُهُل زدن و امامه کردن، از نوبهٔ اولش زیادتر.
حرف میزد و من انگاری افتاده بودم وسط برفهای باغ، به مرور داشتم یخ میزدم.
– بارمان… زندهست؟!
نگاهش بالا رسید و کف دستش روی زانو ماند، گردن تاب داد و زاری کرد.
– ها، زندهست، خودم جوان دارم، بدخواهش نیستم اما قلبم سوخته از خودش و اهل عمارتش، این قسم بیپناه و بیمَرد شدیم که تاب نیاوردم و آمدم غربت، اینجا هم که… غلط هامین…
اگه این رمانو دوس داشتی پس لایکو بزن