تبسمی غمزده روی صورتش نشست.
– تو اشتباهی نکردی که بترسی یا طلب بخشش کنی. بهت دروغ نبیان کردم خانوم، فقط با توجه به شرایطی که داشتی، صلاح ندیدم همهی ماوقع رو بگم و دلنگرونت کنم.
گریهام تشمتوجه شد شد.
لبخندش کمی جان گحرکت کرد.
– گریه نکن آق بانو… خانوم؟ با شما بودما، قلبمون میگیره.
کف دست کشیدم روی خیسی دیدهم.
– اقلکم، الان بگید.
مات ماند به بازی انگشتهایش و لولهی نرم و سیاه توی کف دستش.
– حکماً بخشی از ماوقع برات روشن شده، اُلگا… با هامین راهی شده… .
انگار هر حرفی که میزد، سرب داغ در دهانش میریخت.
– هنوز بچهی من توی شکمش بود، با هم فرار کردند.
انگار هر حرفی که میزد، سرب داغ در گوشهای من میریخت. خوش به احوال خانومجان که هنوز نمیدانست هامین چه خبطی کرده!
پر بغض نفسی گرفتم.
– پس چرا به من پناه دادید؟ من خواهر هامین بودم!
نگاه سنگینش بالا آمد و معطل ماند میان دیدههای شرمندهی من.
– تو آق بانویی، خواهر همایونی که از شرم خطای برادرش خم شد؛ ولی به پای درد من موند و هر خفت و حرف درشتی رو به جون خرید.
رگ بیرون زدهی کنار پیشانی سرخش را کف دست کشید.
– اُلگا راهی شدنی بود… چه با هامین، چه با یه مرد دیگه.
لبم از بغض میلرزید.
– خانومجان و آقاجانتون حق داشتند.
بله، حق داشسریع از من بیزار باشند، حق داشتند به پسرشان انگ بیغیرتی بزنند، حق داشسریع به تلافی نامردی هامین، مرا هم با چوب برانند.
یا محض سوزاندن غیرت همایون و هامین، بخواهند مرا گرو بگیرند. ولی دکتر… نه… دکتر اهل گروکشی نبود.
دکتر محبت داشت، حقش نبود آن قسم پیش دیده من و گل خاتون بیاعتبار شود.
– بابت حرکت کردارشون متأسفم.
داشت شرمندهترم میکرد.
– کاش پیشتر واقعش رو اظهار کرده بومتوجه شد، اگر ملتفت بودم… .
انگشتهایش روی پیشانیاش بیحرکت شد.
– چهکار میکردی؟
کمکم نیمخیز شدم و جای گرفتم، سبکی سرم کم شده بود، نمیاطلاع داشتم! اگر پیشتر ملتفت میشدم، از عمارت دکتر میرفتم؟
معطل نگاهم میکرد.
– نمیدونم… اما الان… مصلحت اینه برگردم پیش خانومجانم.
کف دستش عقب راهی شد.
– به حُسن نیتم شک کردی؟!
به ملحفهای که توی مشتم مچاله میشد مات ماندم.
– نه آقای دکتر، الان باید به حُسن نیت شما شک کنم، خیال کنم به من پناه دامشاهده کرد تا به گوش برارام برسه و خونشان به جوش بیاد؛ ولی از وقتی باعث زحمت شما شدم و اینجا اومدم، غیر از کمک و لطف از شما ندیدم.
سر بالا گرفتم.
– اما دیگه ماندنم مصلحت نیست. من تنها، خانومجانم تنها… با بیآبرویی هامین و نبود همایون، نبایست زیاده بمونم.
قد بلند شد و با اخم ملایمی اظهار کرد:
– من ولینتدار همایونم، نمیتونم بیگدار به آب بزنم و بفرستمت نائین، وقتی با ترس از جونت فرار کردی و معلوم نمیکنه اونجا چه چیز انتظارت رو میکشه.
سر جنباندم.
– هر چی زودتر برم بهتره.
دم و کف دستگاهش را برداشت.
– ماجمسیرایی که تو گفتی و جماعتی که من شناختم، برای یک شب نبودت هم حکم دادند… یک هفته و یک ماه بیشتر، توفیری نداره، فردا تلگراف میزنم برای خانومجانت، خوبه؟
دو مرتبه سر جنباندم. دروغ چرا؟ عقل نهیب میزد زودتری برگردم و خطر را به جان بخرم؛ اما قلبم امنیت و آهستهش آن عمارت دنج را طلب میکرد.
کیفش را جمع کرد و توقف کرد میان اتاق.
– میمیل داشتم بریم خیاطخونه و گلگشت… ولی تصور میکنم امروزگار بهتره استراحت کنی تا حالت سر جاش برگرده.
لعنت به زبان بیافسارم!
– آی ام فاین دکتر! یعنی… اوکی.
نفس بلندی کشید و لبخند بیجانی زد.
– چشم، میریم… بخواب بهتر بشی.
***
به اتاق خودم رفتم و دراز شدم. فکر همایون و هامین از سرم نمیرفت.
هامین چهطور توانسته بود به زن رفیقش نظر ناپاک بیندازد؟! همایون چه کشیده بود وقتی برادرش به رفیقش خ*یانت کرده بود؟ و دکتر… دکتر چه کشیده بود وقتی زنش با بچه در شکم، هممسیر فاسقش رفته بود؟
وقتی ملتفت شده بود، وقتی تا آن سر جهان پی دخترش رفته بود، وقتی خانومجانش به او میگفت “بیغیرت”… وقتی قلب آقاجانش آتش گراهی شده بود از نامردی عروس و رفیق پسرش… دکتر چه کشیده بود؟
تنم یخ بسته بود از خیال کاری که زنش با او کرده بود. فقط الگا بیبند و بار بود یا همهی زنهای فرنگی آنطور آسوده پی بیآبرویی میرفتند؟ دکتر چهطور فراموش کرده بود؟ اگر فراموش کرده بود که با صدای ملوکخانوم، تا نیمهشامگاه وسط دود سیگار نمیقرار گرفت.
همایون کجا راهی شده بود؟ که هامین را سر عقل بیاورد و برش گرداند؟ چه سود؟! الگا برای دکتر زن میشد یا برای هلن، مادر؟!
اگر بارمان، جای دکتر مرد الگا بود، داغ زنش را به دل هامین میگذاشت و داغ دخترش را به قلب خودش.
بیتاب و غرق فکر و خیال نشستم، دلضعفهی بیوقتی داشتم ولی روی پایین حرکت کردن و روبهرو شدن با دکتر و گل خاتون را نه.
آنقدر ماندم تا خود گل خاتون سروقتم وارد شد.
– هنوز حالت خوش نیست آق بانوجان؟ ضعف نکردی؟
لبم را بین دندانهایم جا دادم.
– شرم دارم از همه… همایون چه قسم رو داشت با دکتر معاشرت میکرد؟
نفسش را بیرون داد و آمد جای گرفت کنارم.
– برادر خوردهشیشه هم باشه باید قورتش داد، چیکار میکرد؟ پشت دکتر رو خالی میکرد؟ دکتر همایون بهشدت مَرده، رحمت به شیری که خورده.
سر به زیر انداختم.
– همون شیری رو خورده که هامین هم خورده.
لبخند زد.
– خمیرهش توفیر داشته، تو هم عین دکتر همایونی، همونجور بامحبت و نمکشناس، اون برادرتم ایشالا به حق پنج تن سر عقل بیاد.
کف دستم را گراهی شد.
– پاشو بریم یه لقمه غذا بذار دهنت، فکر تو قلبت باش… همچین بیحال شدی داشتم پس میافتادم، تو اینجور بغ کردی، آقا اونجور… پاشو بلکه به هوات اونم دربیاد از سولاخش.
بوی قیمهی خوش عطری در تالار پیچیده بود. آب دهانم را قورت دادم و هممسیرش پایین رفتم، نگاهم به میز آمادهی غذا بود و ولع خوردن داشتم.
– بشین باز برم آقا رو هم صدا کنم.
نگهاش داشتم.
– میگما… گل خاتون، من میرم.
سر جنبانده تبسمی راضی زد و بدون حرفی رفت.
تقه زدم به در اتاقش. “بفرمایید” آهستهی اظهار کرد و باز یک اتاق بود و دود سیگار، جای گرفته بود پشت میز، کتابش باز بود و سیگارش کنار کف دستش داشت دود میکرد.
تعجب کرد از مشاهده کردنم، بلند شد پنجره را کامل گشود و در همان حال اظهار کرد:
– هنوز که رنگت برنگشته، بهتر شدی؟
میمیل داشت همان دکتر همیشه ساکت و احوالپرس باشد، ولی چشمهای گریزانش توفیر داشت.
از چه وقت حواسم جمع احوالش شده بود که بفهمم عین همیشهاش هست یا نه؟! نگاهم چسبید به کتاب و سیگار.
– خوبم.
سیگار را خاموش کرد و دست کشید کنار پیشانیاش.
– مشکلی نداری؟
وادارم کرد باز چشم بدوزم به او.
– نه، ناهار آماده شده.
کتاب را بست و قرار گرفت.
– من اشتها ندارم… شما میل کنید، نوش جان.
از حرکت ایستادم کنار میزش، قلبضعفه از خاطرم حرکت کرد.
– آقای دکتر، کسی که باید شرم کنه و عذاب بکشه، من هستم که عین آینهی دق پیش نگاه شما موندم.
به دیدههای سیاه پر غمش نگاه دوختم و زمزمه کردم.
– شما که خبطی نکرمتوجه شد.
لبخندهایش غم داشت و به قلب نمینشست.
– تو هم خبطی نکردی که شرم کنی. بیاشتهایی هم از بابت سردردیه که دارم. ناهارت رو بخور و بیفکر استراحت کن، عصر تنگ سر قول و قرارمون میریم لالهزار.
نفس عمیقی کشیدم… سر جنباندم و پشت به او کردم. پایم میحرکت کرد ولی دلم نه! نمیحرکت کرد.
گیر و گرفتاریهایی که داشت، تصدق سر مستوفیها بود.
نگاهم گشت دور اتاق و به کیف سیاهش رسید، به سمتی حرکت کردم کیف را برداشتم و روی میز گذاشتم.
به کیف و بعد به من پر سؤال خیره شد.
– این مگه کیف طبابت شما نیست؟
ساکت سر تکان داد.
– داخلش گرتی، حبی، دوایی بالای علاج سردرد ندارید؟
تبسم آهستهش را زد و بیحرف نگاه چرخاند در صورتم.
– شما که خودتون طبیب هستید، دردتون رو چاره کنید دیگه!
کنارهی دیدههایش چین افتاد.
– اگر گرت و حبی بالای علاج دردم نداشته باشم چاره چیه؟
ابروهایم بالا پرید.
– ندارید؟!
دومرتبه بیحرف ماند و فقط سر جنباند. کیف را از روی میز برداشتم.
– زنعموم هیچوقت دل به طبابت طبیبها نبست، یه عمر با جوشونده و علفیجات دردش رو تخفیف داد… انگاری بیراه هم نمیراهی شد.
کیف را سر جایش گذاشتم و نگاهش کردم. کف دستم بند چارقدی شد که مدام در حال سُر خوردن بود.
– بالاتون جوشونده درست میکنم.
کشیده شد و با لبخند پیش وارد شد.
– جوشونده نیاز نیست، دردم ساکت شد.
تیز شدم در احوالش تا بفهمم واقعش را میگوید یا محض قلبخوشی من اظهار کرده.
در اتاق را باز کرد و با کف دست تعارفم زد.
– گمونم تو هم مثل زنعموت، نه دل به طبابت طبیبها میدی نه اطبا رو قابلاعتماد میدونی.
میان درگاه از حرکت ایستادم.
– چرا؟
شوخ و شنگ ولی نهچندان سردماغ ابرو بالا انداخت.
– طبیب، محرم بیماره… ولی تو ما رو نامحرم میدونی.
لب گزیدم و دلم خالی شد، خیال میکرد نامحرم میدانمش؟ نامحرم بود و آنطور از حضورش، آشوب قلب و بیپناهی رخت میبست و میحرکت کرد؟! نامحرم بود و با چین خوردن گوشهی دیدهش پروانهها در قلبم به پرواز درمیوارد شدند؟!
***
– کافه لُقانطه!
به باب همایون و قهوهخونه نگاه انداختم، به واقع راست میگفتند، آدمی از دو روزگار بعد خودش هم بیخبر بود.
_ لقانطه! پیشتر هم اینجا اومدم.
متعجب نگاهم کرد.
– چه وقت؟! تو که تهرون نبودی.
پیشخدمت در را باز کرد، وارد شدم و دکتر عقبم وارد شد. حال غریبانه و خوفزدهام در اامان ساعتهای ورودم به تهران خاطرم وارد شد.
دکتر کلاهی را که معتقد بودم بیش از حد به کاراکترش میآید از سر برداشت و از دور برای چند نفری سر جنباند.
پشت میز گرد دونفره قرار گرفتیم.
– وقتی داشتم رد منزل همایون میگشتم.
لبخند زد.
– پس کافه هم اومدی!
– فقط بالای خاطر گحرکت کردن نشانی همایون.
به اطراف نگاهی انداخت و اضافه کرد:
– قهوه نخوری بهتره، یک سفارش شیرین و انرژیبخش میدم برات که برای ادامهی شامگاه سرحال باشی.
بعد به پیشخدمت چیزهایی سفارش داد و مرخصش کرد.
– لقانطه یعنی چی؟
– یک کافه توی پاریس به همین نام هست که صاحب اینجا به یاد اون کافه اسمش رو گذاشته لقانطه… یک بار هم باید بریم رستوران لقانطه، غذاهای فرنگی بخوریم.
همهمهی لقانطه عین مرتبهی قبل بود، فقط از جعبه رادیو به جای اخبار و حرفهای جنگی، نوای موسیقی پخش میشد.
جا به جا مردهایی مشغول گپ و اضافه کرد و خوردن بودند، تک و توک میانشان خارجیهای نظامی و غیرنظامی قرار گرفته بودند.
– اون آقا که عینک به صورت داره ببین، تنها جای گرفته کنج کافه.
به جایی که گفته بود خیره شدم. مردی در کت و شلوار طوسی، باریکاندام و سر به زیر قرار گرفته بود و بیتوجه به همه، کتابی میخواند.
– موسیو اوهانیانس، اامان فیلم ایرانی رو توی لقانطه ساخته.
از لبخندم، دکتر هم صورتش باز شد.
– علاقهی مفرطت به هنر، از چشمهات کاملاً مشهوده… اگر علاقهمند باشی، با مطالعهی کتاب، اطلاعاتت در زمینه هنرهای مختلفه به خصوص سینما و تئاتر بیشتر هم میشه.
نگاه به میز دادم.
– این قسم که شما صحبت میکنید، انگاری من قراره تهران ماندگار باشم.
– چقدر قلببستهی ولایتت هستی! یعنی ذرهای به اینجا تعلق خاطر نداری؟
با تبسمی شرمزده نگاهم را به روی گلدان جمع و جور و کوچک بینمان دادم.
– تا دلبستگی چی باشه.
دیدم که ابرویی بالا انداخت.
– مثلاً جانجان، گل خاتون… نوبت چی؟!
ریز خندیدم و خندید و من نگاهم گیر چین گوشهی نگاهانش افتاد، نگاهش کردم.
– شما قلببستهی تهران نیستید؟
– نه اینقدر که تو قلببستهی نائین هستی!
با مشتاق دیداری از یاد خانومجانم لب زدم:
– من قلببستهی خانومجانم هستم، دلبستهی عمارتی که توش بزرگ شدم… اونجا عین تهران نیست، زنها عین زنهای تهرانی این قسم راحت و آزاد نیستن… بیشتر عمر رو توی عمارت و اندرونی میگذرونن.
کف دستش را زیر چانهاش گذاشت.
– به شوهرداری و بچهداری؟
سر جنباندم.
– اما تو برای موندن توی عمارت و رسیدگی به امورات شوهر و بچه، حیفی… کما اینکه وظیفهی مهم و دشواریه، اما میتونی یک زن مطلع و یک مادر آگاه باشی.
سر به زیر شدم.
– عجالتاً که فقط یک زن بیوهٔ فراری و… .
– آق بانو!
سرم را بلند نکردم، چه نرم خطاب میکرد و چه ساکت عتاب!
– چرا اینقدر خودت رو ملامت میکنی؟! چرا بابت هر اتفاق میل داشته و ناتمایل داشته حکم محکومیت برای خودت میدی؟!
بغضم را به زحمت پس زدم. پیشخدمت با احترام، خوردنیها را روی میز کوچک چید و حرکت کرد.
لیوان بزرگی را پیش کف دستم گذاشت.
– طعم یخ در بهشت لقانطه بینظیره!
دو تکه شیرینی را هم میان لیوان یخ در بهشت و فنجان کوچک قهوهی خودش کشید.
– شیرینیهای اینجا هم محبوبیت داره، فکر میکنم مریم گفت از یک قناد ارمنی میگیره. ببین شیرینیهای آلبالویی و انجیری بیشتر دوست داری یا همچنان در صدر علایقت باید بنویسیم نون خامهای و شکلات؟!
لیوان را به دهانم نزدیک کردم.
– چاکلت!
خندهٔ آرامی کرد و قهوهاش را بو کشید. یخ در بهشت واقعش طعم بهشتی داشت، خنکی و شیرینی و عطر گلاب و بهارنارنجش سردماغم کرد.
– واقعش… دلم میخواست عین خانومجانم، دخترعموهام و همهی زنهای اطرافم زیستن ساکتی داشتم.
ابروهایش کمی بالا رفت.
– قطعاً عین زنهای اطرافت نبودی که الانه در تهرون هستی و کافه لقانطه!
سر جنباندم.
– چند ماه پیش، از سرم هم نمیگذشت یه روز توی لقانطه بشینم و یخ در بهشت بخورم.
نگاهش جدی شد.
– این، خاصیت ابهام زیستنه، من هم روزی که با تمام آمال و آرزوهام ازدواج کردم، فکر نمیکردم یک روزگاری در آیندهی نزدیک، مجبور بشم به تنهایی دخترم رو بزرگ کنم. ولی تو مثل رود، جاری هستی… زندگی توی چهار دیواری عمارت، مناسب روحیات تو نیست.
انگشتانم دور لیوان بزرگ یخ در بهشت حلقه شد و خنکی خوشایندش را به جانم ریخت.
– من این قسم تربیت شدم… دوست دارم زبان خارجه یاد بگیرم و سینما برم ولی الان حسرت حیات بیفکر و سادهی ولایتم رو میخورم.
فنجان را در نعلبکیاش چرخاند.
– که تمام روزت پی امر و نهی به کنیز و خدمتکار بگذره و غر زدن به بچههات و جا افتاده بودن شام شامگاه شوهرت؟ نه، روح تو تمایل به رشد کردن داره، اینها نتیجهی دلتنگیه.
با چاقوی ظریف کنار بشقاب، شیرینی را برش زد و همانطور تبسم ملایمی کنج لبش جای گرفت.
– وقتی من غرق سودای عاشقی بودم، همایون مدام تلاش میکرد نصیحتم کنه… مخالف سرسخت ازدواج ما بود، جر و بحث، زیاد داشتیم، همایون از اختلافات من و اُلگا میگفت، من از هیجانات کشف آدمی که هیچ چیزش برام آشنا نبود.
بشقاب را کنار کف دستم گذاشت.
– یکبار بهش اضافه کردم تو هنوز طعم عاشقی رو نچشیدی، هنوز فکرت معطوف ازدواج و زنها نشده، به همین خاطر نسخههای عاقلانه برام میپیچی.
تبسم زد و با مکث ریزی ادامه داد:
– اضافه کرد همین الانه که دارم از حماقت تو و فکر ازدواجت با الگا میگم، همهی خاندان و تبارم، دخترعموم رو ناف بریدهی من میدونند و به محض برگشتن به نائین، رخت دولیدی تنم میکنند. اظهار کردم با طرز تفکری که داری، باید هم اونطور ازدواج کنی… بیان کرد نه مثل تو بیگدار به آب میزنم و نه مثل مردهای فامیلم، پی زنی هستم که فقط فکر راضی کردن شکمم و زاییدن بچه برام باشه… بیان کردم پس به کمپانی مربوطه سفارش بده برات زن ایده رو بسازند.
به یاد آذر، خواهر کوچک بارمان که به قول همایون ناف بریدهی برارم بود تبسمی زدم، ناف بریده بود منتها تا قبل از ازدواجش… همایون او را نخواسته بود.
از قهوهاش چشید و نگاه سرزندهاش را به من دوخت.
– همایون گفت این خصوصیات چندان هم دور از واقع نیست… کسی مثل خواهرم، هم ریشه توی سنتها داره هم میل به قد کشیدن و بالا راهی شدن از حصار و پرچینها.
متعجب و ساکت مانده بودم. فنجان را کنار گذاشت و ابرو بالا داد.
– و مختصر توصیفاتی که نه مغایر غیرت برادرانهش باشه و نه اونقدر سربسته، که با کلیت خلقیات خواهرش غریبه بمونم.
پیشتر از من، از شیرینی چشید و به هوسم انداخت.
– مقصودم از گفتن این حرفها، این بود که بگم همونطور که عادات و حیات یکنواخت، مایهی آرامشه، بیفکر خطر کردن هم آسایش رو سلب میکنه… اما میانهداری، مطمئنتره.
هوش و حواسم راهی شد پی شیرینی مطبوع نان و ترشی دلپذیر آلبالوهای جاشده میانش، ولی تلاش کردم پیگیر اختلاطمان باشم.
– ولی وقتی برگردم نائین، مجبورم همان قسم رفتار کنم که از من انتظار دارن، به خصوص حالا… با این اوضاعی که دارم.
نگاههایش را جمع کرد.
– کدوم اوضاع؟!
تکهای از شیرینی دیگر کندم که انجیری میانش جاگیر کرده بودند.
– پیشامدهایی که از سرم گذشته.
– آها… در ذهنش گذراندم باقی اوضاع منظورت بود.
شیرینی را به دهان گذاشتم و گیج نگاهش کردم، نگاهش را گراهی شد و به خوراکیهای روی میز داد.
– همین علاقه به برخی خوردنیها مثل شیرینی و نون خامهای و شکلات و… قلب بههمخوردگیهای هر روزگاره و… .
خوف کرده به سرفه افتادم، سرش را قد بلند کرد و دستپاچه اضافه کرد:
– آروم باش، نفس بکش.
لیوان آب کنار فنجانش را پیش آورد.
– بخور خانوم.
نفسم که بالا رسید، او هم نفس بلندی کشید.
– قصد نداشتم آزارت بدم.
شرم داشتم سر بلند کنم، ملتفت شده بود حامله هستم؟! یا داشت بلُف میزد؟
تمایل داشتم کتمان کنم ولی دهانم باز نشد، خاموشیش طولانی شده بود و صورت من از گرما انگاری الو گحرکت کرده بود.
– آق بانو؟
محال ممکن بود جرئت کنم سر بالا ببرم، دو دستش را روی میز در هم برد.
– مگه من از داشتن هلن شرمندهام که تو اینطور خجالت کشیدی؟!
پس ملتفت شده بود. وای بر من!
– دلیل پنهان کردنهات، فقط شرم و حیاست؟
صدا از لبهایم درنمیآمد.
– این… این فقره، چیزی نیست که… بشه دل درست… .
گمانم سرش را پیش کشید تا آوای بینفس من را بشنود. بغض شرم، نفسم را تنگ کرد.
– وقتی… وقتی با پدر بچه هنوز عقد دائم نکرده بودم، وقتی وقت صیغه بودم، شک دارم کسی… .
ملایم ولی جدی غرید:
– لطفاً ادامه نده آق بانو، سرت رو هم مثل آدمهای خطاکار پایین ننداز!
اشکم چکید، نفس صدادارش را گوش دادم و دست کشیدم به نگاهم.
– گریه نکن، سرت رو بالا بگیر.
به زحمت گردن راست کردم. میان صورت گراهی شدهاش، لبخند بیجانی جای گرفت.
– آدم قضاوتگری نیستم… ولی فکر میکنم اون مرحوم، لایق داشتن چنین گوهری نبوده.
تمایل داشتم بگویم: “بارمان مرد بدی نبود.” ولی لبهایم از هم باز نشد.
– از یخ در بهشت و شیرینیهای لقانطه که خوشت نیومد، اما اگر درسهایی رو که توی اتومبیل یاد میدم صحیح و تند یاد بگیری، جایزهی شکلات همچنان برقراره.
اگه این رمانو دوس داشتی پس لایکو بزن