جانم داشت با هر نفس تحلیل میراهی شد. بغض و ترس، امان نمیداد تا بچه را پس بگیرم و سرش داد بزنم “سالار نیست. پسر تو نیست. پسر تو توی شکم نوعروسته… این بچه پسر منه، فرهاد!”
گریههای یک نفس بچه، آرامساکت به نالههای کمجان مبدل میشد و صورت بارمان، ذرهذره ملایمش میگرفت.
دیدههای بستهاش را باز کرد و نگاه به من انداخت.
نگاهی که روزگارگار نهچندان دور، در خلوت به من داشت؛ از همانها که وقتی یله میشد و میاضافه کرد “بالام ناز بیار.”
– پسر منه، پسر من و تو… آق بانو.
پر ترس آب دهان قورت دادم و دومرتبه صوتیش را متوجه شدم.
– این زن، بالای پسرم دایگی میکنه؟
مات و ترسان فقط سر جنباندم؛ بچهٔ ساکت گحرکت کرده را روی دست خواباند و نفس راحتی کشید.
– زبانش درازه، باید به قاعده کوتاهش کنم… عجالتاً تا نائین میبرمش که سالار رو تَر و خشک کنه، بعد برگرده شهر… بگو بیمعطلی مهیای مسیر بشه تا کمر روز نشکسته اقلکم به کاشان برسیم.
پلک زدن و نفس کشیدن و جنبیدن از خاطرم راهی شد.
– مات چی شدی؟! معطل نکن.
ناباور و نیمهجان پرسیدم:
– کجا بریم؟
یک ابرویش بالا راهی شد.
– من و خانزاده میریم، نه تو.
جان داشت از تنم میراهی شد. چه میگفت؟! پسرم را همجاده شکوفه با خودش ببرد؟ چه راحت و بیدرد و غیظ حرف میزد.
– پسر بارمانخان، جاش کنار آقاشه. وارث آقاشه…
نگاهش به چهرهٔ رنگ پریدهام افتاد و لب زد:
– برای تو خونهای مهیا میکنم خارج شهر…
به زور و زحمت با بغضی که مسیر نفسم را تنگ و تنگتر میکرد، نالیدم:
– تا الانه که انگش میزدی… از کجا بیهوا معلومت شد پسر تو باشه؟ من هم تو خونهای که تو مهیا کرده باشی پا نمیذارم.
ریشخندم کرد و با دیده، بچه را نشان داد.
– کوری؟! خون میکشه…
پیش چشمم سیاهی میرفت و هر آن زانوهایم تا میشد.
– چو پیچهٔ افتمسیرای شما به من و بچهم میان همهٔ رعایا پیچیده…
صوتی خانومجان، نگاه بارمان را دومرتبه خشک و سرد کرد.
– آقای بچه هستی، درست… اما این بچه شیر مادرشو میخواد نه صدا کلفت کردن آقاشو… واجبتر از واپس گرفتن پسرت اینه که واقع ماجرا رو ملتفت بشی.
بارمان ابرو به هم تاباند و به خانومجان خیره شد.
– بالای آمدن از شما رخصت نگحرکت کردم که بالای حرکت کردن و بردن پسرم معطل فرصت دادن شما بمانم زنعمو…
به من نگاهی پر غرور و سخت انداخت.
– جای خانزادهٔ من کنار آقاشه و آقایی کردن… نه غربت و آوارگی.
بغضم عین زخم آماس کرده با تلنگرش ترکید.
– تو آوارهم کردی… تو بودی که به حرف غیر، زنتو… محرمتو زیر لگد انداختی و قصد خفه کردنش داشتی… حالا رسیدی افترا میزنی و دست آخر ادعای پدری میکنی؟ من بدون پسرم میمیرم، نمیذارم از من دورش کنی.
کنج لب بارمان بالا راهی شد.
– واقعش اگر تو روی برگشتن داری، من روی بردنت رو ندارم… همین حالا هم شرم میکنم همخونم هستی، عموزادهٔ بارمانخان مستوفی که چند مُلک و آبادی، رعیت و آدمش هستن، بیآبرویی کرده.
بارمان عوض نمیشد. همان بارمان مغرور و طلبکار و یک کلام بود! من بودم که جان و نفسم میان کف دستهایش بود و قصد کرده بود نفسم را ببُرد.
روی کندهٔ زانو جای گرفتم و اشکم راه گحرکت کرد.
– اعتبار و آبرو پیش خدا شرطه نه بندهٔ خدا… من خبط نکردم، همهٔ ملک و املاکم مال تو، عزت و آبرو پیش مردم ولایت، مال تو… ولی بچهم سهم من.
خانومجان رنگ به رو نداشت، اما در همان حال دست به کمر زد و با نگاه برایم خط و نشان کشید و به بارمان تشر زد.
– نوهٔ من توی همین عمارت هست تا داییش برگرده، تا تو بری ولایت و معلوم کنی تقصیرکار کی بوده و کی باعث آوارگی ما شده. همایون که برگشت، عقب سرش من و آق بانو و نوهم میآیم و همون قسم که وسط شهر جار زدی، ما هم تشت رسوایی کَس و کارت رو از بوم میندازیم… کم تن و بدن ما رو نلرزوندی… برگرد بالا سر زن آبستنت و ملک و املاکت.
بارمان با تمسخر نگاه به ما انداخت.
– هامین که نمکگیر اجنبیا شده و پاش توی گل فرنگ مانده… همایون هم اگر غیرت داشت، پای وعدهٔ آقام و خانعمو میماند و نامردی نمیکرد. حالام که معلوم نمیکنه سرش گرم کدام آخوره که ناموسش افتادن زیر دست مردای فوکول کراواتی نامحرم…
باید التماسش میکردم؛ لازم بود به پایش میافتادم تا از خر شیطان پایین بیاید.
صدای تقه زدن به در باز اتاق، بارمان را ساکت کرد و مژدهٔ امنیت داد. والا سلام آرامی به خانومجان داد و معطل جواب متوجه شدن نشد.
بارمان اخم به هم رساند و والا جدی، نگاه به بچه و بعد من انداخت.
– با طیارهٔ متفقین هم میخواستی بری تا نائین و برگردی، هنوز توی آسمون بودی.
پیش نگاه خانومجان و بارمان وارد شد طرف من و دست انداخت زیر بازویم.
– کشیده شو ببینم خانوم…
جان نداشتم کف دستش را پس بزنم، لبهٔ تخت قرار گرفتم.
نگاه به پا و صورتم کرد و اخم، ساکتآرام روی صورتش نشست.
– آق بانو… Did he hurt you?!
گیج و مات نگاهش کردم؛ ملتفت نشدم چه سؤال کرد. نفس پر صدایی کشید و آرام سؤال کرد:
– چه بلایی سرت اومده؟!
معذب و گراهی شده لب زدم:
– چیزیم نیست… بچهم…
فشاری ملایم به شانهام آورد و راست توقف کرد.
– خدا رو شکر، گویا حقیقت برات روشن شد آقای مستوفی!
بارمان با نگاههای ریز کرده به من و والا چشم دوخت و جواب نداد.
– اضافه کردی فوکول کراواتی نامحرم… توی راهرو بودم گوش دادم، در مورد همایون و هامین هم گویا باید توضیحاتی بدم.
چشمم فقط به پسرم بود میان دستهای بارمان. قلبم از داغ بردنش میجوشید؛ لعنت به قلبشورههای مادرانه! مادری کردن امان نمیداد قرص و محکم پیش روی مرد و نامرد بایستی و حقت را فریاد کنی.
مادری کردن التماس بود برای دور نشدن از گرمی وجود پارهٔ تنت، من فقط پسرم را میخواستم.
دلم میخواست پر پالتوی والا را بگیرم و التماسش کنم پسرم را نگه دارد.
– هامین و همایون به هر علت، ایران نیستن ولی من از همایون باخبرم. نقداً به نیابت از همایون مراقب خانخانوم و آق بانوخانوم هستم… ولی… اونقدر که شما تصور کردی، نامحرم نیستم… که البته این فقره، دخلی به شما نداره که بخوام توضیح بدم… همایون برمیگرده و حتماً زبون همدیگه رو بهتر میدرک کرد. پس من فقط ولینتداری میکنم. برخلاف تصورت، مردهای فوکول کراواتی شهری هم غیرت سرشون میشه.
قدمی به بارمان نزدیک شد.
– دیروزگار حرفهامون تموم شد… اگر امروز به بهونهٔ چاقسلامتی با اقوام اومدی که بسیار هم خوب… ولی اگر غیر از این باشه، باید برای من علت این حضور بیموقع رو بگی.
بارمان هم قدمی پیش گذاشت و با غیظ و غضب غرید:
– تو این میان چهکارهای؟! وکیل و مباشر همایون هستی، باش… از خاطر چی شب و روزگار اینجایی؟
خوف کردم از جواب والا و خشم و لجاجت بارمان. انگاری خانومجان هم قلبقلب میکرد که با التماس نگاهم کرد تا غائله را ختم کنم.
نالیدم:
– بچه رو بذار و برو… تو رو به خیر، ما رو به سلامت!
والا کامل چرخید و نگاهم کرد، سرتاپا التماس بودم. آمد بالا سرم و لب زد:
– به من اعتماد نداری؟
هقهق خفهای کردم و عین خودش آهسته اضافه کردم:
– بچهم… من میمیرم والا…
پلک روی هم فشرد و نفس قد بلند ولی بیآوایی کشید.
– با خانومجانت برو از اتاق بیرون… لطفاً.
قلبم فریاد زدن میتمایل داشت ولی دومرتبه نالیدم:
– بدون بچهم نمیرم.
احساس کردم والا هم به آستانهٔ داد زدن رسیده ولی دومرتبه چرخید؛ آوایش تغییری نکرده بود.
– درست فهمیدم؟! اومدی بچه رو ببری؟
بارمان یک کف دستش را از زیر قنداق بچه رها کرد و یقهٔ پالتوی والا را گحرکت کرد.
از خوف افتادن بچه، جیغم بلند شد اما بارمان، داد زد:
– اگر ولایت خودم بودیم… میدادم پوستتو بکنن، با کاه پر کنن بی ناموس.
والا خونسرد نگاهش کرد و پوزخند زد.
– خدا رو شکر که پسرعموت از ولایت بیرون زد تا مثل تو متحجر و در بند این نظام پوسیدهٔ سرواژ نَمونه… بچه رو بده دست مادرش تا بلایی سرش نیاوردی… خان!
نفرت و کلافگی در کلام والا بود.
– آق بانو، بیا بگیرش ببینم حرف حساب این خان ولایت شما چیه؟
آنقدر ضعف داشتم که نتوانستم جُم بخورم. خانومجان انگار تقلا کرده باشد، پیش راهی شد و با نفسنفس، بچه را گرفت.
بارمان غرید:
– کجا؟! پسرم از اتاق بیرون نره… خوب مطیع این فاسق شهری شدین…
نگاهم که قلبمضطرب و ترس کرده، عقب بچه میگشت، با حرف بارمان گسرخوش شد.
دو دست والا دو طرف تنش مشت شد، اما تبسمی پر غیظ زد.
– اگر تو تجربهٔ متوجه شدن ولایتت و آبادیهای اطرافش رو داری، من نصف عمرم خرج شناختن آدمهایی شده که حتی زبونشون رو نمیدرک کردم.
در آن بلبشوی قلبدلواپسی و ترس و خطر، گلاویز شدن و دعوای بارمان و والا، آخرین خواستهام بود.
– دیروز اینجا حقایقی رو درک کردی که کمتر از یک شبانهروزگار باورش کردی… چرا؟
خانومجان، همانطور که بچه را تکان میداد، کنارم نشست. داشت بیصوت گریه میکرد ولی من عین مردهها بودم.
دست گذاشتم روی قنداق بچه و تیر نگاه بارمان را حس کردم.
– به همون خاطر هم نیست که یک شامگاهه مهر پدرانهت خودنمایی کرد و اومدی ببینیش؟! این بچه که تا دیروزگار پدرش ناشناس بود!
بارمان این بار، دو کف دستی یقهٔ والا را در مشت گحرکت کرد.
خانومجان زیرلبی “لاالهالاالله” اظهار کرد، بچهٔ گریان را توی دامنم گذاشت و کشیده شد، بیرون حرکت کرد.
– تو سگ کی باشی که بارمانخان رو ریشخند کنی؟! پدر این بچه منم، صاحباختیارشم، تو از خاطر چی کاسهٔ داغتر از آش شدی؟ این زن مال تو… مال هر بی ناموسی که طالبش باشه، ولی پسرم مال آقاشه.
والا دو کف دست بارمان را از یقهاش پرت کرد و صوتیش بالا حرکت کرد.
– لایقش نبودی… چه خوب که لایقش نبودی!
بارمان از پس شانهٔ والا نگاهی به من انداخت.
– بیمعطلی بچه و دایهش رو مهیا کن… این حرامی منو نمیشناسه، تو که خوب باید بارمان رو بشناسی… آدمهام رحم ندارن فیرو…
آوای قد بلند والا، فریاد بارمان را خاموش کرد.
– غیر از آدمهات و زور بازوت و صوتی کشیدهت چی داری؟! اگر تو بارمانخان هستی، من هم والا فخرشوکت هستم… اگر تو جد در جد، خان و خانزادهای، من هم تبارم به شاه میرسه… اگر آدم و تفنگچی داری، من هم آنقدر نفوذ و اعتبار دارم که هنوز پا از تهران بیرون نگذاشتی، به صد تا جرم کرده و نکرده، بفرستنت حبس…
نفس قد بلندی کشید و کف دست روی صورت و موهایش برد.
– ولی اینجا دو تا مرد هستیم… غیر از داد و تهدید، چی داری؟
پا به پای پسرم گریه میکردم؛ او بدون اشک و من بدون صدا.
صابر یک قدم عقبتر از درگاه از حرکت ایستاد و “یاالله” بلندی گفت. دیدهم افتاد به چوبدست بلندش.
والا کنار در رفت و آهسته، چیزی گفت. نبات حی و حاضر، لیوانی کف دستش داد.
والا لیوان را گرفت و در را بست. رسید کنارم، لیوان را هم زد و طرفم گرفت.
سر بالا بردم. انگاری او نبود که داشت فریاد میکرد؛ جدی اما بیاخم بود، با نگاهی گرم و غمگین.
– کمی به بچه بده آروم بگیره، خودت هم بخور خانوم.
نگاهش روی بچه رفت و دست روی سرش کشید، قاشق را پر کردم و کنار لب بچه بردم، خوف کرده بود و یکبند گریه میکرد.
– ببرش گل خاتون آرومش کنه.
هنوز جواب نداده، بارمان بیملاطفت، بچه را از بغلم گرفت و به سی*ن*هاش چسباند.
وحشتم زیاده شد، هی بغلش میکرد، به بوی بچه اخت میشد و مهرش در دل بارمان ریشه میداد.
مات دست بزرگش بودم که ملایمآرام به پشت بچه میزد و اخم داشت.
کاش والا پسرم را واپس میگرفت! اما کنارم توقف کرده بود و با تبسمی ناپیدا و همدرد، نگاهشان میکرد.
انگاری ملتفتم شد که سر گرداند. اول توی صورت خیسم دیده گرداند، بعد دامنم.
کف دست پیش آورد و آهسته، از همان ضربهها که بارمان داشت به پشت پسرم میزد، به پشت کف دست مشت شدهٔ من زد.
– چهکار کنم از دست تو آق بانو؟! کشتی منو ولی باورم نکردی!
دیدههایش، کلام دلنواز و بیصوتیش، عین سِحر مار بود. مهرهٔ مار داشت برایم.
خانومجان میبیان کرد دایی عنایتالله خان، بچگی، گرم بازی با خار و خاشاک، مار سروقتش راهی شده، دور پاهایش چنبره کرده و تا دایه به خودش جنبیده، متوجه شده ای دل غافل! مار سر پیش برده پیش صورت او و زل زده میان دیدههایش.
نه بچه جم میخورده، نه مار. میاظهار کرد مار کبرا بوده به چه بزرگی! میگفتند سحر دیدههای مار شده بوده.
دستآخر، مار راهش را کشیده و راهی شده ولی مهرهٔ مارش گردن دایی عنایتالله خان افتاده!
همایون خنده میکرد و حرفی نمیزد ولی هامین میگفت “خدا بخواد من هم سحر یه مار بشم… کبرا و گلنسا و ماهبالا توفیر نمیکنه.”
لابد والا هم مهرهٔ مار داشت، لابد مار هم عین او سحر میکرد. نگاه به بارمان کردم و بچه.
قلبم پی پسرم بود، والا مرهم زخمم بود، ملایمش و امنیت میداد.
با زخم دل و بیساکتش میتوانستم سر کنم، اما بدون پسرم… کاش پسرک آنطور روی سی*ن*هٔ پدرش ملایم نمیگراهی شد، کاش بارمان هم عین همهٔ مردهای ما، حوصلهٔ گریه و بیتابی بچه نداشت.
قلبم میتمایل داشت سؤال کنم واقعش باور دارد پسر خودش را بغل کرده؟ دلم میمیل داشت بگوید نه، بگوید هنوز از ته قلبش اطمینان نکرده، بگوید نه و برود.
گریهٔ پسرک که آهسته شد، بارمان هم دیده باز کرد، پر اخم و بدخلق.
– واقعاً قصد کردی پسرت رو ببری نائین؟
والا جویا شد. آرام و بیجقلب، با دو کف دست فرو برده در جیبهای شلوارش.
بارمان کف دست کشید روی کمر بچه و فقط نگاهش کرد.
– پدرش هستی… حق داری… ببرش!
نفسم توی سی*ن*ه ماند و مات و مبهوت، بیاختیار لب زدم “والا!”
نگاهم کرد و شانه بالا برد.
– پدر بچهست… حقشه… مثل من که حقم بود دخترم رو نگه دارم.
سرش گشت طرف بارمان.
– فقط این بین، کنجکاوم بدونم پسرت رو با خودت میبری و چی میگی؟
بارمان با پدرکشتگی نگاهمان میکرد.
– کسی از خان، جواب نمیکشه.
اگه این رمانو دوس داشتی پس لایکو بزن